مرکز بهداشت غرب اهواز

با آغاز سال تحصیلی جدید و طنین دوباره زنگ مدارس، نه تنها شور و هیجان تحصیل به کالبد شهر دمیده می‌شود، بلکه متولیان سلامت نیز با تمام قوا برای استقبال از میلیون‌ها دانش‌آموز آماده شده‌اند. فصل بازگشایی مدارس، فرصتی حیاتی برای برنامه‌های جامع بهداشت و درمان است تا سال تحصیلی جدید با حداکثر سلامت و ایمنی برای فرزندان این مرز و بوم آغاز شود. در این میان، بهداشت مدارس نقشی پررنگ‌تر از همیشه ایفا می‌کند.

 

سیما علوی متین، مسئول سلامت جوانان، نوجوانان و مدارس مرکز بهداشت غرب اهواز، در گفتگویی با روابط عمومی این مرکز، هدف اصلی بهداشت مدارس را ایجاد محیطی سالم و امن برای یادگیری و رشد دانش‌آموزان دانست و گفت: این مهم از طریق اجرای برنامه‌های پیشگیرانه، تشخیص زودهنگام بیماری‌ها، ارتقاء دانش سلامت و تقویت رفتارهای خودمراقبتی در دانش‌آموزان، خانواده‌ها و کارکنان مدرسه حاصل می‌شود. بهداشت مدارس به عنوان یک سیستم حمایتی، تضمین‌کننده سلامت جسمی، روانی و اجتماعی دانش‌آموزان است که سنگ بنای موفقیت‌های تحصیلی و آینده آن‌ها را تشکیل می‌دهد.

 

بازگشت به مدرسه با نگاهی تیزبین به سلامت: از معاینات غربالگری تا پایش رشد

وی تصریح کرد: با شروع سال تحصیلی، تیم‌های بهداشتی با همکاری نزدیک آموزش و پرورش، مجموعه‌ای از فعالیت‌های گسترده و چندوجهی را برای اطمینان از سلامت دانش‌آموزان آغاز می‌کنند.

 

معاینات غربالگری جامع؛ ستون فقرات سلامت مدارس

 

علوی، معاینات غربالگری را ستون فقرات برنامه‌های سلامت مدارس دانست و افزود: این معاینات با هدف شناسایی زودهنگام مشکلات سلامتی و انجام اقدامات مداخله‌ای به‌موقع صورت می‌گیرد. این معاینات شامل موارد زیر است:

غربالگری بینایی: هدف از این غربالگری، شناسایی اختلالات بینایی مانند نزدیک‌بینی، دوربینی، آستیگماتیسم یا تنبلی چشم است که می‌تواند به طور قابل توجهی بر توانایی دانش‌آموز در یادگیری تأثیر بگذارد. تشخیص و مداخله زودهنگام در مواردی مانند تنبلی چشم، که در دوران کودکی قابل درمان است، می‌تواند از کاهش دائمی بینایی جلوگیری کند.

پایش رشد: ارزیابی روند رشد فیزیکی دانش‌آموزان از طریق اندازه‌گیری قد و وزن و محاسبه شاخص توده بدنی (BMI) به شناسایی الگوهای رشدی غیرطبیعی کمک می‌کند. این پایش، که با مقایسه منظم قد و وزن با منحنی‌های رشد استاندارد صورت می‌گیرد، نشانه‌ای از اختلالات احتمالی هورمونی، سوءتغذیه یا بیماری‌های زمینه‌ای است که نیاز به بررسی تخصصی دارند.

 

آموزش‌های بهداشت فردی و همگانی؛ توانمندسازی دانش‌آموزان

 

او با اشاره به اینکه آموزش، ابزار قدرتمندی برای توانمندسازی دانش‌آموزان در جهت حفظ و ارتقاء سلامت خود است، بر موارد زیر تأکید کرد:

 

شستشوی صحیح دست‌ها: دست‌ها یکی از اصلی‌ترین راه‌های انتقال میکروب‌ها هستند. شستشوی منظم و صحیح دست‌ها، به ویژه قبل از خوردن غذا و پس از استفاده از سرویس بهداشتی، نقش حیاتی در پیشگیری از بیماری‌های عفونی دارد. ما کارگاه‌های عملی با استفاده از مدل‌ها و پوسترها برای آموزش مراحل صحیح شستشوی دست برگزار می‌کنیم.

اهمیت تغذیه سالم: تغذیه مناسب، اساس رشد، یادگیری و سلامت کلی دانش‌آموزان است. یک رژیم غذایی متعادل، انرژی لازم برای فعالیت‌های روزانه را فراهم می‌کند. ما با ارائه بروشورها و برگزاری مسابقات نقاشی با موضوع غذای سالم، اهمیت مصرف میوه‌ها، سبزیجات و غلات کامل را آموزش می‌دهیم.

پیشگیری از بیماری‌های واگیر و غیرواگیر: آموزش نحوه انتقال و پیشگیری از بیماری‌های واگیر مانند سرماخوردگی و آنفولانزا، و همچنین تأکید بر نقش سبک زندگی سالم در پیشگیری از بیماری‌های غیرواگیر مانند چاقی و دیابت، از دیگر برنامه‌های ماست.

نکات ایمنی در مدرسه و منزل: آموزش‌های لازم برای رعایت ایمنی در مدرسه، مانند قوانین آزمایشگاه‌ها و واکنش در زمان زلزله یا آتش‌سوزی، و همچنین ایمنی در منزل، از کار با وسایل برقی گرفته تا ایمنی در بازی، به دانش‌آموزان ارائه می‌شود.

وی همچنین تأمین و توزیع مکمل‌های آهن و ویتامین D را از اقدامات بهداشت در مدارس عنوان نمود.

 

نظارت بر بهداشت محیط مدرسه؛ تضمین‌کننده سلامت در محیط یادگیری

محیط فیزیکی مدرسه تأثیر مستقیمی بر سلامت و رفاه دانش‌آموزان دارد. این مقام مسئول بر بازرسی‌های منظم و دقیق برای اطمینان از رعایت بالاترین استانداردهای بهداشتی در تمام بخش‌های مدرسه تأکید کرد:

 

بازرسی بوفه‌ها و فضاهای تغذیه: اطمینان از رعایت اصول بهداشتی در نگهداری مواد غذایی، نحوه تهیه و توزیع غذا، و سلامت کارکنان بوفه، برای جلوگیری از انتقال بیماری‌های ناشی از مصرف مواد غذایی آلوده ضروری است.

بازرسی سرویس‌های بهداشتی: نظافت منظم، وجود آب سالم و صابون، و تهویه مناسب، از معیارها و اهمیت سرویس‌های بهداشتی سالم است که منبع اصلی شیوع بیماری‌های عفونی می‌تواند باشد.

بازرسی آبخوری‌ها: تأمین آب آشامیدنی سالم برای دانش‌آموزان از طریق اطمینان از سالم بودن منبع آب و تمیزی شیرها و مخازن، حیاتی است.

بازرسی کلاس‌های درس: تهویه مناسب، نور کافی، دمای مطلوب و نظافت کلاس، به تمرکز و رفاه دانش‌آموزان کمک می‌کند.

لبخندهایی سالم‌تر با «فلورایدتراپی» و بهداشت دهان و دندان

 

در کنار تمام این فعالیت‌ها، توجه ویژه به سلامت دهان و دندان دانش‌آموزان، از اولویت‌های اصلی است. علوی گفت: برنامه‌های فلورایدتراپی و آموزش بهداشت دهان و دندان نقش بسزایی در پیشگیری از پوسیدگی دندان‌ها و تضمین سلامت عمومی دانش‌آموزان دارد، چرا که سلامت دهان و دندان ارتباط تنگاتنگی با سلامت کلی بدن دارد.

 

وی فلورایدتراپی را سپر محافظ دندان‌ها نامید و توضیح داد: «این روش با تقویت مینای دندان، آن را در برابر حملات اسیدی مقاوم‌تر می‌سازد. وارنیش فلوراید به صورت یک لاک چسبنده روی دندان‌ها مالیده می‌شود که فلوراید را برای مدت طولانی‌تری در تماس با دندان نگه می‌دارد و می‌تواند تا ۶۰٪ از پوسیدگی دندان‌ها را کاهش دهد.»

 

آموزش بهداشت دهان و دندان؛ ایجاد عادات صحیح و پایدار

همزمان با اجرای برنامه‌های درمانی، آموزش‌های عملی و تئوری درباره روش‌های صحیح حفظ سلامت دهان و دندان، نقشی اساسی در ایجاد عادات صحیح و پایدار در دانش‌آموزان ایفا می‌کند. علوی بر آموزش تکنیک‌های مؤثر مسواک زدن، استفاده صحیح از نخ دندان برای پاکسازی فضای بین دندان‌ها، و همچنین اهمیت تغذیه سالم و پرهیز از مصرف زیاد شیرینی‌جات تأکید کرد. وی افزود: «هدف این است که دانش‌آموزان از سنین پایین، عادات بهداشتی صحیح را فراگرفته و مادام‌العمر به آن پایبند باشند، چرا که «دندان سالم، زندگی سالم» را به ارمغان می‌آورد.»

 

سخن پایانی: همکاری سه‌جانبه برای آینده‌ای سالم

علوی در پایان، همکاری تنگاتنگ و مستمر میان خانواده‌ها، مدرسه و کادر بهداشت را تضمین‌کننده سالی سرشار از موفقیت‌های علمی و سلامت جسمی و روحی برای دانش‌آموزان عزیز دانست و گفت: «هر یک از این ارکان، نقش حیاتی در ایجاد یک محیط حمایتی و ارتقاء سلامت دانش‌آموزان ایفا می‌کنند. بیایید همه با هم، با رویکردی پیشگیرانه و مسئولانه، برای ساختن نسلی سالم‌تر، بانشاط‌تر و آماده برای پذیرش علم و دانش تلاش کنیم. سلامت دانش‌آموزان، سرمایه‌ای گرانبها برای آینده کشور است.»